Η παρουσίασή μας

	Σκαρφαλώνοντας από λόφο σε λόφο κι αφού περάσουμε πευκόφυτες εκτάσεις συναντάμε σε 600 μ υψόμετρο το κατάφυτο οροπέδιο της Φολόης και το κεφαλοχώρι του Λάλα με τους 800 κατοίκους του. Πρωτεύουσα του δήμου Φολόης, που περιλαμβάνει τα χωριά Κούμανι, Φολόη, Αχλαδινή, Πέρσαινα, Νεμούτα, Νεράιδα, Μηλιές, Πόθο, Λασδικά και Δούκα. Διασχίζουμε το Λαλεϊκό οροπέδιο, τον πρώτο εξώστη της Φολόης. Περνάμε από το Πούσι, το σημείο, που τον Ιούνιο του 1821, διεξάχθηκε μια ιδιαίτερα σημαντική μάχη μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων και που η νικηφόρα έκβασή της αναγκάζει τους Τούρκους να εκκενώσουν τη περιοχή.
Οι μπαρουτόμυλοι της Αύρας περνάνε στους επαναστατημένους Έλληνες.
	Ανεβαίνοντας λίγο ακόμα συναντάμε το μοναδικό, επίπεδο δάσος της Ελλάδας 218.000 στρεμμάτων σπερμοφυούς βελανιδιάς Είναι το λατρεμένο από το μύθο δρυόδασος της Φολόης. Συνορεύει ανατολικά με τον ποταμό Ερύμανθο, δυτικά με το χωριό Σιμόπουλο και νότια με τα χωριά Νεμούτα, Λάλα και Δούκα. Το δάσος ανήκει στο Ελληνικό Δημόσιο και το διαχειρίζονται τα δασαρχεία Πύργου, Λάλα και Ανδρωνίου Κυρίαρχο δέντρο η δρυς η χνοώδης. Ευθυτενές και φυλλοβόλο δέντρο, που φτάνει τα 20 μέτρα. Η δρυς είναι ένα δέντρο με γερές ρίζες, που ζει έως 200 χρόνια. Στον κορμό της φυτρώνει μια χλόη, που παίζει προσανατολιστικό ρόλο. Ο καρπός της, ο δρυαβάλανος, που έχει γεύση κάστανου, όταν πέσει στο έδαφος, διατηρεί την βλαστική του ικανότητα. Φυτρώνει εύκολα, αλλά χρειάζεται πολύ φως. Κατά την αρχαιότητα η δρυς ήταν αφιερωμένη στον Δία και εθεωρείτο έμβλημα δύναμης. Την σχετίζανε με τις νύμφες. Τις Δρυάδες Νύμφες, που ζούσαν μέσα στα δέντρα, και που χαίρονταν με την βροχή κι έκλαιγαν όταν οι βελανιδιές δεν είχαν φύλλα, και πέθαιναν, όταν το δέντρο κοβόταν... Για αυτό και η ξύλευση της βελανιδιάς απαγορευόταν με ειδικούς νόμους. Η δρυς από τον Όμηρο ονομάστηκε «υψίκομος», φουντωτή, από τον Αισχύλο «προσήγορος», ομιλητική και από τον Σοφοκλή «πολύγλωσσος», πολύφωνη Έχουμε παραλλαγές της δρυός, την αριά και το ρουπάκι, καθώς το πουρνάρι με την ονομασία «η πρίνος δρυς». Στη Φολόη συναντάμε επίσης ρείκια, κουμαριές, πεύκα με ζωηρό πράσινο χρώμα, το κοινό πεύκο, μακρόβια πλατάνια και την αυτοφυή φτέρη Μέσα στο δάσος υπάρχει ένα σποροπαραγωγικό κέντρο μαύρης πεύκης. Από τα δέντρα αυτά μαζεύουν τους σπόρους, τους στέλνουν στην Αθήνα, εκεί αναπτύσσονται και μετά διοχετεύονται στα φυτώρια.
	Στην περιοχή του Κούμανι υπάρχουν πειραματικές επιφάνειες, όπου ερευνάται η δυνατότητα φυσικής αναγέννησης του δάσους και οι οποίες απογράφονται ανά πενταετία. Η φυσική αναγέννηση περιφραγμένων και προστατευμένων από τη βόσκηση περιοχών είναι πράγματι εντονότατη. Το έδαφος είναι γόνιμο και χρησιμοποιείται για λίπασμα Συχνά παρατηρείται κατάληψη, εκχέρσωση και σπορά γόνιμων εκτάσεων του δρυοδάσους. Δεν είναι σπάνια και η παράνομη υλοτομία. Και η υπερβόσκηση.
	Ο γέρο Ντεληγιάννης στο Κούμανι μας εξηγεί γιατί οι κουτάλες του από ξύλο ελαφοκουμαριάς είναι οι καλλίτερες και δεν σαπίζουν ποτέ. Το μυστικό βρίσκεται στο ολόγιομο φεγγάρι, τότε πρέπει να κόψεις το ξύλο... Οι παππούδες μας μένανε στις σπηλιές, του Φραντζή, του Κουλοχέρη, του Μπελλόνη το Ρέμα, στο Κακό Μελίσσι, πού είναι σπηλιά διώροφη, 70 μέτρα ύψος και οι γιαγιάδες είχαν τους αργαλειούς τους και τα νοικοκυριά τους.
Κι είχανε πολλά άλογα. Και φτιάχνανε πολύ όμορφα πράγματα με το ξύλο, Ξέρουμε τις συνήθειες του αετού. Του λύκου. Του λαγού. Οι σκίουροι, τα φίδια, οι σκαντζόχοιροι, τα ποντίκια του δάσους, τα κουνάβια, οι δορκάδες, τα τσακάλια, οι ασβοί, οι αλεπούδες είναι συνηθισμένο θέαμα. Η βίδρα, το νυκτόβιο θηλαστικό, που εμείς το ξέρουμε σαν χηνοπόταμο, ακόμα φωλιάζει στις όχθες του Λάδωνα και του Ερύμανθου, κάτω από τις ρίζες των πλατανών, ανάμεσα στους βράχους και στην πυκνή βλάστηση της ιτιάς και της βατομουριάς. Πάμε στη Λουκίσια τις πηγές του Κλαδέου, στην Αύρα του Ενιππέα, στο Πουρνογιέφυρο, την παλιά πέτρινη γέφυρα του Ερύμανθου. Στο Φράγμα του Αλφειού. Και βλέπουμε τη στάθμη των νερών χαμηλή. Οι παλιοί έχουν δίκιο. Το νερό λιγόστεψε. Μήπως κόβουμε πολλά δέντρα και δολοφονούμε τις νύμφες; Μήπως οι νεράιδες δεν έχουν άλλα δάκρυα για τις ψυχές των εκατομμυρίων δέντρων -θυμάτων της πυρκαγιάς του 1998; Εμείς οι 27 μαθητές του Γυμνασίου του Λάλα συμμετείχαμε στο περιβαλλοντικό πρόγραμμα με τίτλο «Τα θροΐσματα ενός Δάσους. Το Δρυόδασος της Φολόης και ο Ποταμός Ερύμανθος. Μύθοι και πραγματικότητα». Δεν μάθαμε τίποτα καινούργιο. Απλά συνειδητοποιήσαμε την υπέροχη συνέχειά μας. Ο μύθος της Φολόης είναι η πραγματικότητά μας. Και δίνουμε μια υπόσχεση. Να γίνουμε πιο προσεκτικοί από τους παλιούς. Και να διαχειριστούμε την περιουσία μας καλλίτερα. Για να εκλείψουν τα προβλήματα που είδαμε: την υπερβόσκηση, την παράνομη υλοτομία, την εκχέρσωση και σπορά γόνιμων εκτάσεων του δρυοδάσους. Κι έτσι ζήσανε αυτοί καλά, αλλά εμείς θα ζήσουμε ακόμα καλλίτερα. Σας ευχαριστούμε.